Geri Dön...

Merhaba ben 11 yaşındayım. Bir gün okulda konu işlerken aklıma bir soru takıldı. Hücreler neden bölünerek çoğalırlar? (Sıla Arslan)

Çoğalmanın bölünme şeklinde olmasının “hızlı ve etkili” bir yöntem olması bir sebep olabilir. Bildiğimiz gibi dünya üzerinde yaşayan tek hücreli canlılar bölünerek çoğalıyorlar. Ama aynı zamanda, bizim gibi çok hücreli organizmalar da, bir tek döllenmiş yumurta hücresi olarak çıktıkları yola, bu hücrenin defalarca bölünmesiyle devam ediyorlar. Yani gelişimlerini tamamlamak, büyümek için hücrelerinin bölünmesine ihtiyaç duyuyorlar. Ya da diyelim elimiz kesildi. Bu yaranın kapanabilmesi için o bölgede bulunan hücrelerin çoğalıp yarayı kapatmasına ihtiyaç uyuyoruz. Bütün bunları göz önünde bulundurduğumuzda hücrelerin olabildiğince çabuk çoğalmaları gerektiği bir gerçek. Bölünerek çoğalmak da bu hız ihtiyacını yeterince karşılıyor. Çünkü her defasında, bölünen hücreden oluşan yeni hücreler de bölünmeye başlıyorlar. Bunu anlaşılır kılmak için şu çarpıcı örneğe bir göz atalım:
Bağırsaklarımızda da yaşayan Escherichia coli adlı bakteri, eğer uygun ortam ve koşullar sağlanırsa, 48 saat içinde Dünya’nın ağırlığından daha fazla ağırlığa ulaşabilecek kadar çok üreyebilir. (Tabi ki bu durum, bakterilerin kendi aralarında verdikleri besin savaşı ve hiçbir zaman “en uygun koşulların” tam anlamıyla sağlanmaması yüzünden gerçekleşmiyor.)

Bunun dışında bir sebep de şu olabilir: Hücre gelişen ve büyüyen bir yapıya sahip. Fakat bir hücrenin belli bir aşamadan sonra büyümesi, hücre için dezavantajlı oluyor. Çünkü hücrenin yaşamsal etkinliklerini devam ettirebilmesi için gereksinim duyduğu maddeleri hücre zarından içeri alıp bunları iletmesi zorlaşıyor. Hücrenin bir kenarından diğer kenarına kadar olan mesafe arttıkça, hücre içi iletimin sağlanması da o oranda zorlaşıyor ve daha çok enerji harcanmasını gerektiriyor. Bu yüzden bir hücre gereğinden fazla büyüdüğü zaman hücre içindeki belirli mekanizmalar harekete geçerek hücre bölünmesini başlatıyorlar. Sonuçta, ana hücreden çok daha küçük iki hücre elde edildiği için sözünü ettiğimiz sorunlar da çözümlenmiş oluyor. Bunun hücrede enerji tasarrufunu sağlayan bir mekanizma olduğunu söyleyebiliriz.

B. Duygu Özpolat


Geri Dön...
Yazıcı Dostu Sayfa